Դավիթ Տարախչյանի ուսումնական բլոգ

228․ Տրված բառակապակցություններից ամեն մեկի իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով։ ի՞նչ է ցույց տալիս սուն ածանցը։

Երեք տասնյակ- երեսուն

չորս տասնյակ- քառասուն

հինգ տասնյակ- հիսուն

վեց տասնյակ-վաթսուն

յոթ տասնյակ- յոթանասուն

ութ տասնյակ-ութսուն

ինը տասնյակ- իննսուն

Продолжить чтение «ԹՎԱԿԱՆ»

EASTER

Ex. 12

1.Did you enjoy the film last night?

No, I didn’t. It was a horror film.

2. Did you go to work yesterday?

No, I didn’t. I never work on Saturdays.

3. Did you see Charles yesterday?

Yes. We had lunch together.

4. Does Colin work at a bank?

No, he doesn’t. He works at a post office.

5. What time do you start school every day?

 Eight o’clock. But yesterday we started at eight thirty.

6. What do you do at weekends?

We usually go to the beach.

7. Did you do anything exciting last Saturday?

No, not really. I watched TV and read a book it was a boring weekend.

 Ex. 13

Ling: Hi Amy. Were you at home last weekend?

Amy: No, I wasn’t. My family and I went to the beach. We often go to the beach at weekends.

Ling: You’re lucky. Did you have a nice time?

Amy: Oh, yes! I had a great time!

Ling: Where did you stay?

Amy: We stayed at my grandparents’ house.

Ling: Oh. Do they live near the beach?

Amy: Yes, they do. Their house is right by the beach.

Ling: Wow! That’s cool. And what did you do there?

Amy: We walked along the beach and swam in the sea.

Ling: That sounds like a lot of fun.

Ex. 14

Tommy Brown likes making up stories. No one believes what he says, because he always tells lies. He lives in a small village and works on a farm just outside the village. One night last week, Tommy finished work late. It was dark and cold. Suddenly he heard a strange noise, so he looked up. It was a UFO with bright flashing lights. The UFO came down towards him and he saw two green men looking at him from inside. He screamed, dropped his bag and ran away. When he arrived in the village, he ran into some villagers and started telling them about the aliens but they all laughed at him. No one believed Tommy.

1297. Հաշվեք արտահայտության արժեքը երկու եղանակով.

ա)(9/35-4/25) x175/36=17/175×175/36= 17/36

բ)(5/27-1/12)x108/15=11/108×108/15=11/15

գ)(25/36-13/24)x144/65=11/72×144/65=22/65

դ)169/49x(21/16-7/30)=160/49×259/240=74/21

ե)140/187x(13/15-16/21)=140/187×11/105=4)51

զ)36/169x(42/81-23/54)=36/169×5/54=10/507

է)(20/67-30/201)x402/65=30/201×402)65=12/13

ը)(65/108-13/72)x90/91=91/216×90/91=5/12

թ)(43/42-27/28)x70/9=5/84×70/9=25/54

1298. Գտեք արտադրության արժեքը.

ա)(2/7+5/21) x 63+1/4 x (8/7-3/14)=13/56

բ)(7/12+5/18) x 24-3/5 x 25/2=79/6

գ)(7/9-5/36) x 1/23+(11/3-4/9) x 27=87

դ)12/5 x 25/3 x 4/5 +2/3x 1/4 x 72=116/3

1284. Մինչև սարի գագաթը 3000 մ էր։ Անցնելով այդ ճանապարհի 1/4 մասը` լեռնագնացը նստեց հանգստանալու։ Ապա, անցնելով մնացած ճանապարհի 1/5-ը, նա դարձյալ դադար առավ։ Ինչքա՞ն էր լեռնագնացին մնացել անցնելու մինչև գագաթը։

Լուծում

1) 3000:4=750

2)3000-750=2250

3)2250:5=450

4) 2250-450=1800

Պատ`. 1800մ։

1287.Առաջին օրը աշակերտը կարդաց գրքի 1/3-ը, իսկ երկրորդ օրը` 1/6-ը։ Գրքի ո՞ր մասը մնաց կարդալու։

Լուծում

1-(1/3+1/6)= 1-3/6=1-1/2=1/2:

Պատ`.1/2 մասը։

1207. Երկու քաղաքներից միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկավ երկու մեքենա։ Որոշ ժամանակ անց առաջին մեքենան անցել էր ամբողջ ճանապարհի 7/16-ը, իսկ երկրորդը` 4/13-ը։ Ո՞ր մեքենան էր այդ պահին ավելի մոտ ճանապարհի միջնակետին։

Լուծում

7×13=91

16×4=64

7/16>4/13

Պատ`. առաջին մեքենան։

1284. Մինչև սարի գագաթը 3000 մ էր։ Անցնելով այդ ճանապարհի 1/4 մասը` լեռնագնացը նստեց հանգստանալու։ Ապա, անցնելով մնացած ճանապարհի 1/5-ը, նա դարձյալ դադար առավ։ Ինչքա՞ն էր լեռնագնացին մնացել անցնելու մինչև գագաթը։

Լուծում

1) 3000:4=750

2)3000-750=2250

3)2250:5=450

4) 2250-450=1800

Պատ`. 1800մ։

1287.Առաջին օրը աշակերտը կարդաց գրքի 1/3-ը, իսկ երկրորդ օրը` 1/6-ը։ Գրքի ո՞ր մասը մնաց կարդալու։

Լուծում

1-(1/3+1/6)= 1-3/6=1-1/2=1/2:

Պատ`.1/2 մասը։

1207. Երկու քաղաքներից միաժամանակ իրար ընդառաջ դուրս եկավ երկու մեքենա։ Որոշ ժամանակ անց առաջին մեքենան անցել էր ամբողջ ճանապարհի 7/16-ը, իսկ երկրորդը` 4/13-ը։ Ո՞ր մեքենան էր այդ պահին ավելի մոտ ճանապարհի միջնակետին։

Լուծում

7×13=91

16×4=64

7/16>4/13

Պատ`. առաջին մեքենան։

1087. Իրար էին խառնել 2լ մորու և 3լ մոշի օշարակներ։ 1լ մորու օշարակն արժեր 1000 դրամ, իսկ մոշինը` 500 դրամ։ Ի՞նչ արժեր 1 լ խառնուրդը։

Լուծում

2×1000+3×500=3500

2)3500:5=700

Պատ`.700 դրամ։

1088.Մեքենան յուրաքանչյուր 100 կմ ճանապարհին ծախսում է 8 լ բենզին։ Քանի՞ լիտր բենզին է անհրաժեշտ, որպեսզի մեքենան անցնի 250 կմ։

Լուծում

1)8:2=4

2)8+8+4=20

Պատ`20լ։

1080. Կատարեք գործողությունները։

ա)(26554-80):854+(4493-56):261=31+17=48

բ)(3749+87):137-(7533-5674):143=28-13=15

գ)(57038-4316):101+(4325+1642):351=522+17=539

դ)(153434+643):203-(29857+689):97=759-315=444

1018. Կատարեք գործողությունները.

ա)3/4×5/7×8/9×7/10:(15/16 x14/39×24/25×13/21):(2 1/8×2 2/7×2 15/17 x 4 2/3:196=1/3:13/65:1/3=5

դ)(7:5/6-81/9)x2 21/53:((3/8+5/6+5/12) x 8/25)=1 1/3

Դերանուններ

235.Ընդգծված բառը ո՞ւմ անվան փոխարեն է գրված։

-Հիմա ես սրա գլխին մի խաղ կխաղամ,-ասաց Տիգրանը։

Ես- Տիգրանը

— Ես արդեն հոգնել եմ ու հենց առավոտյան տուն եմ գնալու,- ասաց Նվարդը։

Ես-Նվարդը

-Դու ինչո՞վ ես զբաղված ,ի՞նչ ես անում այդտեղ,- հարցրեց մայրը տղային։

Դու-տղան

-Առաջինը դու մտիր,-Ռուբենին առաջարկեց տղան։

Դու- Ռուբենը

Վարորդը նոր միայն նկատեց մեզ։Նա ապակու ետևից ժպտաց և ձեռով կանչեց։

Նա-վարորդը

-Նա թվաբանությունից ամենաուժեղն է,- ընկերուհուն գովում էր Նվարդը։

Նա- Նվարդի ընկերուհին

236. Ի՞նչ անուն կտաս ես,դու, նա բառերին։

Ես, դու, նա բառերը անձնական դերանուններ են։

237.Ընդգծված բառն ո՞ւմ անվան փոխարեն է գրված։

-Ես մի քիչ հետո կգամ, Լևոն, մի քիչ էլ մնամ այստեղ ու գամ, հա՞:

Ես- նա, ով խոսում է Լևոնի հետ։

-Դու լռում ես, նրանց մասին նոր բան ես իմացել ու ինձ չես ասում։ Դու ինչու՞ ես լռում,- հետաքրքրությունից վառվում էր Լևոնը։

Դու- նա, ում հետ խոսում է Լևոնը։

-Միայն թե դու շուտ արի, իմ թթվածինը վերջանում է,- զգուշացրեց Լևոնը։

Դու- նա, ում հետ խոսում է Լևոնը։

Նա մեզ էլ չի կարող խանգարել,- ընկերոջը հանգստացնում էր Տիգրանը։

Նա- ինչ -որ մեկը, ում մասին խոսում էր Տիգրանը։

238.Ընդգծված բառն ո՞ւմ անվան փոխարեն է գրված։

-Մենք կարող ենք սրան լռեցնել, եթե անջատող կոճակը գտնենք,-շշնջացի ես։

Մենք- խոսողը և մի կամ մի քանի հոգի

-Մենք ի՞նչ կապ ունենք այդ պատմության հետ,- զայրացավ Հայկը։

Մենք- Հայկը և մի կամ մի քանի հոգի

-Դա դուք եք հորինել, ոչ մի ռոբոտ էլ չկա, զայրացած ասաց Նվարդն ու դուրս եկավ։

Դուք- մի կամ մի քանի հոգի, ում հետ խոսում է Նվարդը։

-Դուք ե՞րբ հասցրիք այսքան բան անել, զարմացավ աղջիկը։

Դուք- մի կամ մի քանի հոգի, ում հետ խոսում է աղջիկը։

239. Ես, դու, նա, մենք, դուք, նրանք բառերն ինչո՞ւ են անձնական դերանուններ կոչվում։

Ես, դու, նա, մենք, դուք, նրանք բառերը կոչվում են անձնական դերանուններ, որովհետև գործածվում են անձի անվան փոխարեն։

Ես, դու, նա, մենք, դուք, նրանք դերանուններն ըստ թվի բաժանիր երկու խմբի։

Եզակի թիվ- ես, դու, նա

Հոգնակի թիվ — մենք, դուք, նրանք

240. Անձնական դերանունները կ՞նչ սկզբունքով են բաժանված երեք խմբի։

Ա. ես, մենք

Բ. դու, դուք

Գ.նա, նրանք

Բաժանված են ըստ դեմքի` ես,մենք-առաջին դեմք

դու,դուք-երկրորդ դեմք

նա, նրանք — երրորդ դեմք

241. Ընդգծված բառերն ի՞նչ են նշանակում։ Դրանք ինչո՞վ են նմանվում ես, դու,նա դերանուններին։

Նետ-աղեղը մինչև 19-րդ հարյուրամյակը որպես զենք է գործածվել։ Դա նաև Շվեյցարիայի լեռնական որի նախընտրած զենքն էր։ Եվրոպայում նետաձգության առաջին մրցություն էլ անցկացվել է այդ երկրում։ Գիտե՞ք Վիլհելմ Տելի մասին լեգենդը։ Դա պատմում է, թե լեռնցիներն ինչ վարպետությամբ էին գործածում այդ զենքը։ Մյուս լեգենդը Ռոբին Հուդի մասին է։ Սա էլ վկայում է, որ անգլիացիներն էլ անտարբեր չէին այդ զենքի նկատմամբ։ Մի հետաքրքիր փաստ կա նետաձգության պատմության մեջ։ Դա վկայում է, որ հրազենի հետ առաջին մրցություն ում նետ-աղեղն է հաղթել։ Բայց հետո հրազենը կատարելագործվել ու դուրս է մղել այդ զենքը։ Այսօր դա ապրում է միայն սպորտում։

Ընդգծված բառերը ցուցական դերանուններ են, մատնացույց են անում առարկա կամ հատկանիշ։

242. Կետերի փոխարեն գրիր տրված բառերը։

Համաշխարհային օվկիանոսում միլիոնավոր տոննաներով սառույց կա։ Եթե այդքան սառույցը հալվի, ցամաքի մեծ շերտեր կանհետանան ջրի տակ, քանի որ օվկիանոսի մակարդակը ավելի քան հարյուր մետրով կբարձրանա։

Թուրքմենիայում այնպիսի վայր կա, որտեղ ամռանն այնքան չղջիկ է հավաքվում, որ դա անվանում են չղջիկների «ամառանոց»։ Տաք ամռանն այնտեղ հավաքվում է մոտ քառասուն հազար չղջիկ։ Մի գիշերում նրանք ուտում են մոտ տասը փութ վնասակար միջատ։ Այդպես սնվելով` չղջիկներն օգտակար են դառնում մարդկանց, ինչպես նաև այգիների ու դաշտերի համար։ Բայց չղջիկներն այդտեղ ձմեռել չեն կարող, որովհետև բարձր ջերմությունը խանգարում է նրանց ձմեռային քնին։ Ձմռանը նրանք չվում են այնտեղ, որտեղ ավելի ցուրտ է, և քուն են մտնում մինչև գարուն։

Ղազարոս Աղայանի և Հովհաննես Թումանյանի միջև ընդհանուր շատ բան կար: Նրանք երկուսն էլ գյուղից են դուրս եկել: Գյուղից փոխադրվում են քաղաք, սակայն մեկը փախչում է հոր տանից, մյուսը, ընդհակառակը, հոր միջոցով փոխադրվում է Ջալալօղլի և ապա՝ Թիֆլիս՝ ուսման ծարավը հագեցնելու համար: Ապա մեկը տպարանից, մյուսը կոնսիստորիայից շարունակում են իրենց սիրելի գրական գործը: Երկուսն էլ քաղաքից են կին առնում, երկուսն էլ ծանրաբեռնված են ընտանիքով. Աղայանը ասպնջական կյանքով է ապրում, Թումանյանը իր մշտական բնակավայրը հաստատում Թիֆլիսում:
Ղ. Աղայանը կապը գյուղից չի կտրում մինչև իր կյանքի վերջը, գյուղի հոգսերն է քաշում, գյուղում եղած տարիներին նրա տունը դառնում է մի կուլտուրական վայր, որտեղ գյուղացիք լսում են նրա խոսքն ու զրույցը: Հովհաննեսն էլ միշտ կապված էր գյուղին, գնում էր հաճախ գյուղ, օգնում էր գյուղացիներին: Գյուղի ամենածանր օրերին իր համարձակ խոսքով ու գործով հաշտություն է քարոզում հայ, թուրք, վրացի ազգերի միջև: Երկուսն էլ, սիրելով իրենց հարազատ ազգը, անկեղծ սիրում էին հարևան թուրք և վրացի ժողովուրդներին:
Ղ. Աղայանի կինը, լինելով քաղաքացի, կապված էր քաղաքի հետ և չէր սիրում Աղայանի՝ գյուղի բարեկամներին: Աղայանը և իր կինը (Նատալյա Բահադրյանը) ազգակցական կապ ունեին. կինը Աղայանի մորեղբոր կնոջ քրոջ աղջիկն էր: Չէր սիրում Աղայանի եղբայրներին՝ բացի մեկից՝ Սարգիս Աղայանից, որ հանդիսանում էր մեր տան պահապան հրեշտակը: Հ. Թումանյանի կինը հակառակն էր: Նա սիրում էր գյուղը և գյուղացիներին մի առանձնահատուկ սիրով և նվիրված էր իր ամուսնուն: Երկուսի դուռն էլ բաց էր գյուղացիների առաջ:
Ղ. Աղայանն ու Հ. Թումանյանն իրար հետ խոսում էին ժողովրդական բարբառով, Ղազարոսը՝ արարատյան, Հովհաննեսը նաև լոռվա: Երկու բանաստեղծների կանայք՝ Օլգան և Նատալյան, իրար մոտ էին, մտերիմ, անչափ իրար սիրում էին, վշտերն ու ուրախությունները բաժանում էին իրար մեջ: Նույն մտերմությունը և սերը կար երկու բանաստեղծների ընտանքիների և զավակների միջև: Աղայանի և Թումանյանի տունը մեկ էր, նրանք մի ընտանիք էին:
Ղ. Աղայանն իր ընտանիքի մեջ նահապետական էր, պահպանողական, նույնիսկ բռնակալ: Նա իր երեխաներին կրթության չտվեց (Հայկանուշին, Հռիփսիմեին և Անահիտին)՝ ասելով. «Ինքնակրթությամբ առաջ գնացեք»: Իսկ Հ. Թումանյանն, ընդհակառակը, իր բոլոր զավակներին կրթության տվեց՝ ուղարկելով մինչև բարձրագույն դպրոցներ, մեծ ուշադրություն դարձնելով մասնագիտականի վրա: Խրախուսում էր իր երեխաներին, երբ տեսնում էր նրանց մեջ տաղանդի նշաններ: Աղայանը նման դեպքերում անուշադիր էր զավակների նկատմամբ: Հ. Թումանյանը չափազանց հյուրասեր էր, ինչպես և Աղայանը: Հյուր եկած ժամանակ Ղազարոսը նշանով կհեռացներ զավակներին. եթե տղամարդ էր գալիս, աղջիկներին չէր թողնի ներս մտնել և կկանչեր այն ժամանակ, երբ հարկավոր էր սպասարկել նրանց: Թումանյանը հյուր եկած ժամաանկ ստիպում էր երեխաներին զբաղեցնել հյուրերին, հավաքում էր բոլորին և պատվիրում ներկա լինել, լսել նրանց ասքն ու զրույցը, հյուրերի հետ միասին նստել, երգել, պարել, հանելուկներ ասել, զանազան խաղեր խաղալ, նվագել:
Ղազարոս Աղայանն ու Հովհաննես Թումանյանը, ունենալով տեսական, գրական, գիտական, լեզվագիտական պաշար, իրար օգնում էին, իրար լրացնում նկատողություններով, խորհուրդներով: Նրանք կխոսեին անվերջ բնության, հասարակական երևույթների մասին, իսկ կենտրոնական նյութը գրականությունն էր: Ղ. Աղայանը երգում էր փոքրուց, լավ, ուժեղ ձայն ուներ: Թումանյանի ձայնն ու լսողությունը համեմատաբար թույլ էին, բայց նա էլ էր երգում: Երկուսն էլ լավ գիտեին մեր շարականները, տաղերն ու մեղեդիները: Երկուսն էլ սիրում էին մեր ժողովրդական հին, լավագույն ծեսերը: Երկուսի մեջ էլ վառ էր հայ ժողովրդի ազատագրության ձգտումը և հավատը:
Երկուսի մեջ էլ գոյություն ուներ հեռավորությունից իրար զգալու երևույթը: Մի անգամ Աղայանը զգում է, որ Հ. Թումանյանը հիվանդ է, և ուշ գիշերին գալիս է նրա բնակարանի առաջ կանգնում և կանչում է: Թումանյանի կինը դուրս է գալիս և հայտնում նրան, որ դրությունը լավացել է: Իսկ ամենանշանակալից դեպքը Թումանյանի հեռազգացողության դեպքն է, երբ իր առանձնասենյակում պարապելիս գրիչը վայր է ձգում և բացականչում է. «Ղազարն ընկա՛վ»… Արտավազդը ներս է գալիս և հայտնում, թե՝ «Պապեն վախճանվել է»…